بنچمارک CPU و GPU؛ مقایسه و رتبهبندی پردازنده و کارت گرافیک
انتخاب پردازنده و کارت گرافیک مناسب یکی از مهمترین مراحل خرید یا اسمبل کامپیوتر است. مشخصاتی مانند تعداد هسته، فرکانس، حافظه کش، حجم VRAM یا سرعت حافظه اطلاعات مهمی درباره سختافزار ارائه میکنند، اما همیشه نمیتوان فقط از روی مشخصات فنی متوجه شد یک CPU یا GPU در عمل چقدر قدرتمند است. اینجا است که بنچمارک CPU و GPU اهمیت پیدا میکند.
بنچمارکها با اجرای تستهای مشخص، عملکرد پردازندهها و کارتهای گرافیک را اندازهگیری میکنند و امکان مقایسه مدلهای مختلف را فراهم میسازند. با استفاده از جدول بنچمارک پردازنده و کارت گرافیک میتوان مدلهای Intel، AMD و NVIDIA را راحتتر مقایسه کرد و براساس قدرت، کاربرد و بودجه به گزینه مناسب رسید.
البته امتیاز بنچمارک به تنهایی نباید معیار خرید باشد. عملکرد در بازی، رندرینگ، مصرف انرژی، دما، قیمت، حافظه و سازگاری با سایر قطعات نیز باید در انتخاب نهایی در نظر گرفته شوند.
بنچمارک چیست؟
Benchmark به یک آزمون استاندارد برای اندازهگیری عملکرد سختافزار گفته میشود. در این تستها CPU یا GPU مجموعهای از پردازشهای مشخص را انجام میدهد و براساس سرعت تکمیل آنها، یک امتیاز یا نتیجه برای سختافزار ثبت میشود.
هرچه امتیاز یک قطعه در یک بنچمارک مشخص بیشتر باشد، معمولاً عملکرد آن در همان نوع پردازش بهتر است.
اما نکته مهم اینجاست که تمام بنچمارکها یک چیز را اندازهگیری نمیکنند. یک تست ممکن است عملکرد چند هستهای پردازنده را بررسی کند، در حالی که تست دیگری روی قدرت گرافیکی کارت گرافیک تمرکز داشته باشد. به همین دلیل، برای انتخاب قطعه باید نتیجه بنچمارک مرتبط با نوع استفاده خود را بررسی کنید.
بنچمارک CPU چیست؟
بنچمارک CPU برای اندازهگیری قدرت پردازشی پردازنده استفاده میشود. این آزمونها میتوانند سرعت پردازنده را در محاسبات مختلف، پردازش تک هستهای، پردازش چند هستهای، رندرینگ و سایر وظایف سنگین بررسی کنند.
دو معیار مهم در مقایسه پردازندهها Single-Core و Multi-Core هستند.
عملکرد تک هستهای نشان میدهد یک هسته پردازنده با چه سرعتی میتواند وظایف خود را انجام دهد. این معیار در بازیها و برنامههایی که وابستگی بیشتری به سرعت هر هسته دارند اهمیت بالایی دارد.
عملکرد چند هستهای نیز قدرت CPU هنگام استفاده همزمان از چندین هسته و رشته را مشخص میکند. این بخش برای رندرینگ، تدوین، کامپایل، شبیهسازی و اجرای نرمافزارهای حرفهای اهمیت بیشتری دارد.
بنابراین پردازندهای که بالاترین امتیاز Multi-Core را دارد الزاماً بهترین پردازنده گیمینگ نیست؛ همانطور که سریعترین CPU گیمینگ نیز لزوماً بهترین انتخاب برای رندرینگ سنگین محسوب نمیشود.
بنچمارک GPU چیست؟
بنچمارک GPU قدرت پردازشی کارت گرافیک را بررسی میکند. این تستها میتوانند شامل پردازش گرافیکی سهبعدی، Rendering، محاسبات GPU، Ray Tracing و اجرای محیطهای گرافیکی سنگین باشند.
برای کاربران گیمینگ، یکی از مهمترین معیارهای مقایسه کارت گرافیک عملکرد واقعی در بازیها است. معمولاً FPS متوسط، نرخ فریم 1% Low و عملکرد در رزولوشنهای مختلف مانند Full HD، QHD و 4K بررسی میشوند.
قدرت GPU در نرمافزارهای حرفهای نیز اهمیت دارد. کاربران فعال در زمینه طراحی سهبعدی، هوش مصنوعی، تدوین، انیمیشن و رندرینگ ممکن است به ویژگیهایی متفاوت از کاربران گیمینگ نیاز داشته باشند.
به همین دلیل نباید صرفاً براساس یک امتیاز کلی درباره قدرت کارت گرافیک تصمیم گرفت.
جدول بنچمارک CPU و GPU چه کاربردی دارد؟
استفاده از جدول بنچمارک CPU و GPU یکی از سریعترین راهها برای مقایسه قدرت قطعات است. به جای بررسی دهها صفحه محصول، میتوان مدلهای مختلف را براساس امتیاز و مشخصات در یک جدول مشاهده کرد.
برای مثال اگر قصد ارتقای سیستم داشته باشید، میتوانید قدرت CPU یا GPU فعلی خود را با مدلهای جدیدتر مقایسه کنید و متوجه شوید ارتقا چه میزان افزایش عملکرد ایجاد خواهد کرد.
جدول رتبهبندی همچنین برای مقایسه قطعات همرده بسیار مفید است. اگر بین چند کارت گرافیک یا پردازنده مردد باشید، بررسی جایگاه آنها در جدول میتواند تصویر اولیه مناسبی از اختلاف قدرت ارائه دهد.
پس از آن میتوان قیمت، مصرف انرژی و سایر ویژگیها را برای انتخاب نهایی مقایسه کرد.
بنچمارک CPU و GPU برای گیمینگ
در بازیهای کامپیوتری، CPU و GPU هر دو اهمیت دارند اما وظایف متفاوتی انجام میدهند.
کارت گرافیک وظیفه اصلی پردازش تصاویر، بافتها، نورپردازی، سایهها و بخش زیادی از پردازشهای گرافیکی بازی را برعهده دارد. در مقابل، پردازنده عملیات مربوط به منطق بازی، فیزیک، هوش مصنوعی، NPCها و ارسال دستورات موردنیاز کارت گرافیک را انجام میدهد.
به همین دلیل برای بررسی قدرت یک سیستم گیمینگ نباید فقط به بنچمارک کارت گرافیک توجه کرد.
اگر یک GPU قدرتمند در کنار CPU بسیار ضعیف قرار گیرد، پردازنده ممکن است نتواند اطلاعات موردنیاز کارت گرافیک را با سرعت کافی آماده کند و در نتیجه با محدودیت CPU مواجه شویم.
از طرف دیگر، استفاده از پردازنده بسیار گرانقیمت در کنار یک کارت گرافیک ضعیف نیز معمولاً بهترین تقسیم بودجه برای سیستم گیمینگ نیست.
هدف اصلی باید ایجاد تعادل مناسب بین قدرت CPU و GPU باشد.
تاثیر رزولوشن روی بنچمارک کارت گرافیک
رزولوشن یکی از مهمترین عوامل هنگام بررسی بنچمارک GPU است.
در رزولوشن Full HD یا 1080p، تعداد پیکسلهایی که کارت گرافیک باید پردازش کند کمتر است. به همین دلیل GPU میتواند فریمهای بیشتری تولید کند و در برخی بازیها محدودیت پردازنده بیشتر مشاهده میشود.
با افزایش رزولوشن به 1440p یا QHD فشار بیشتری روی کارت گرافیک وارد میشود.
در رزولوشن 4K نیز GPU باید بیش از هشت میلیون پیکسل را برای هر فریم پردازش کند. بنابراین اختلاف بین کارتهای گرافیک بیشتر مشخص شده و تاثیر CPU در بسیاری از بازیهای سنگین کمتر میشود.
به همین دلیل هنگام بررسی بنچمارک کارت گرافیک باید رزولوشن تست نیز مشخص باشد. یک GPU ممکن است برای 1080p عملکرد فوقالعادهای ارائه دهد اما برای اجرای بازیهای جدید با تنظیمات بالا در 4K گزینه مناسبی نباشد.
FPS در بنچمارک GPU چیست؟
FPS یا Frames Per Second نشان میدهد کارت گرافیک و سیستم در هر ثانیه چند فریم از بازی را تولید میکنند.
هرچه FPS بیشتر باشد، بازی روانتر اجرا میشود؛ البته مانیتور نیز باید نرخ Refresh مناسب برای نمایش این فریمها داشته باشد.
معمولاً در تستهای گیمینگ علاوه بر Average FPS، معیارهایی مانند 1% Low نیز بررسی میشوند. متوسط FPS سرعت کلی اجرای بازی را نشان میدهد، اما 1% Low اطلاعات بهتری درباره افت فریمها و میزان ثبات عملکرد ارائه میکند.
برای مثال دو کارت گرافیک ممکن است میانگین FPS نزدیک به یکدیگر داشته باشند، اما یکی از آنها افت فریم بسیار کمتری تجربه کند و در نتیجه تجربه بازی روانتری ارائه دهد.
آیا VRAM بیشتر به معنای GPU سریعتر است؟
حجم حافظه گرافیکی یا VRAM یکی از مشخصات مهم کارت گرافیک است، اما بیشتر بودن VRAM الزاماً به معنای سریعتر بودن GPU نیست.
ممکن است یک کارت گرافیک دارای 16 گیگابایت VRAM از مدل دیگری با 12 گیگابایت حافظه ضعیفتر باشد؛ زیرا قدرت هسته گرافیکی، معماری، پهنای باند حافظه و سایر عوامل نیز در عملکرد نهایی تاثیر دارند.
VRAM بیشتر در رزولوشنهای بالا، بافتهای باکیفیت، پروژههای سهبعدی سنگین و برخی کاربردهای حرفهای اهمیت بیشتری پیدا میکند.
بنابراین هنگام استفاده از جدول بنچمارک GPU بهتر است مقدار حافظه گرافیکی در کنار امتیاز عملکرد بررسی شود.
بنچمارک CPU و GPU برای رندرینگ
در سیستمهای مخصوص رندرینگ، ابتدا باید مشخص شود نرمافزار یا موتور رندر بیشتر از CPU استفاده میکند یا GPU.
بعضی از موتورهای رندر میتوانند از تعداد زیادی هسته پردازنده استفاده کنند. در چنین شرایطی CPUهایی با عملکرد Multi-Core قوی معمولاً زمان رندر را کاهش میدهند.
در مقابل، بسیاری از موتورهای رندر جدید میتوانند از قدرت کارت گرافیک برای انجام محاسبات استفاده کنند. در این کاربردها قدرت GPU و حجم VRAM اهمیت زیادی پیدا میکند.
به همین دلیل انتخاب سیستم رندرینگ صرفاً براساس قدرتمندترین CPU یا GPU منطقی نیست. باید سختافزار با نرمافزار و نوع پروژه هماهنگ باشد.
تفاوت بنچمارک مصنوعی و تست واقعی
بنچمارکها را میتوان به دو گروه کلی Synthetic و Real-World تقسیم کرد.
بنچمارک مصنوعی مجموعهای از تستهای از پیش طراحیشده است که برای مقایسه عملکرد سختافزارها در شرایط استاندارد استفاده میشود. مزیت این روش امکان مقایسه ساده تعداد زیادی CPU یا GPU است.
اما تست واقعی عملکرد قطعه را در برنامه یا بازی مشخص بررسی میکند.
برای مثال اگر قصد خرید کارت گرافیک برای بازی داشته باشید، تست FPS بازیهای واقعی اهمیت بیشتری نسبت به امتیاز کلی یک بنچمارک دارد.
بهترین روش این است که ابتدا از جدول بنچمارک برای مشخص کردن سطح قدرت قطعات استفاده کنید و سپس عملکرد مدلهای موردنظر را در نرمافزارها یا بازیهایی که استفاده میکنید بررسی کنید.
نسبت قیمت به عملکرد CPU و GPU
قویترین قطعه همیشه بهترین خرید نیست. یکی از معیارهای مهم در انتخاب پردازنده و کارت گرافیک، نسبت قیمت به عملکرد است.
ممکن است یک GPU پرچمدار تنها 15 تا 20 درصد عملکرد بیشتری نسبت به مدل پایینتر ارائه کند، اما قیمت آن بسیار بیشتر باشد.
همین موضوع درباره پردازندهها نیز صدق میکند.
به همین دلیل جدول بنچمارک را بهتر است در کنار قیمت محصولات بررسی کنید. این روش کمک میکند مدلهایی را پیدا کنید که با هزینه کمتر، بخش بزرگی از عملکرد قطعات گرانقیمت را ارائه میدهند.
این موضوع مخصوصاً هنگام اسمبل سیستم گیمینگ اهمیت دارد؛ زیرا توزیع درست بودجه بین CPU، GPU، RAM، SSD، مادربرد و پاور میتواند عملکرد نهایی سیستم را بیشتر از خرید یک قطعه بسیار گران افزایش دهد.
چرا امتیاز بنچمارکها متفاوت است؟
ممکن است یک CPU یا GPU در سایتها و تستهای مختلف امتیاز متفاوتی داشته باشد. این اتفاق طبیعی است.
نسخه درایور کارت گرافیک، سیستم عامل، مادربرد، حافظه RAM، نسخه BIOS، تنظیمات توان، دمای محیط و سیستم خنککننده میتوانند روی نتیجه تاثیر بگذارند.
حتی نسخه بازی یا نرمافزار مورد استفاده برای تست نیز میتواند باعث تغییر نتایج شود.
بنابراین اختلاف جزئی بین نتایج مختلف طبیعی است و بهتر است هنگام مقایسه دو قطعه، نتایجی را بررسی کنید که در شرایط آزمایش مشابه ثبت شدهاند.
جمعبندی؛ چگونه از بنچمارک CPU و GPU استفاده کنیم؟
بنچمارک CPU و GPU ابزار بسیار مناسبی برای مقایسه قدرت پردازندهها و کارتهای گرافیک مختلف است. جدول رتبهبندی به شما کمک میکند جایگاه تقریبی هر قطعه را مشاهده کنید و مدلهای مختلف Intel، AMD و NVIDIA را سریعتر با یکدیگر مقایسه کنید.
برای انتخاب CPU باید علاوه بر امتیاز کلی، عملکرد تک هستهای و چند هستهای، تعداد هسته، معماری، حافظه کش، مصرف انرژی و قیمت بررسی شود.
برای انتخاب GPU نیز قدرت گرافیکی، FPS در بازیها، رزولوشن هدف، حجم VRAM، مصرف انرژی و قابلیتهای مرتبط با رندرینگ و پردازش گرافیکی اهمیت دارند.
در نهایت، بهترین CPU یا GPU لزوماً قطعهای نیست که بالاترین امتیاز بنچمارک را دارد. بهترین انتخاب مدلی است که با کاربرد، بودجه و سایر قطعات سیستم هماهنگی مناسبی داشته باشد.
اگر هدف شما گیمینگ است، به بنچمارک واقعی بازیها و تعادل میان پردازنده و کارت گرافیک توجه کنید. اگر سیستم را برای رندرینگ یا تولید محتوا میسازید، عملکرد قطعات در نرمافزارهای مورد استفاده خود را در اولویت قرار دهید.
با استفاده صحیح از جدول بنچمارک پردازنده و کارت گرافیک میتوان قبل از خرید، قدرت نسبی قطعات را بهتر شناخت، ارزش ارتقا را سنجید و سیستم متعادلتری متناسب با نیاز خود انتخاب کرد.
